Upadłość konsumencka

Jak działa upadłość konsumencka? Krok po kroku od wniosku do umorzenia długów

Mateusz Szałański Doradca ds. oddłużania

· Zaktualizowano: październik 2026 · 9 min czytania

Na konsultacjach najczęściej słyszymy dwa pytania: „co się ze mną stanie po złożeniu wniosku?” i „czy stracę wszystko?”. Ten tekst odpowiada na oba. Opisujemy, kto może skorzystać z upadłości, jak wygląda każdy etap, co daje upadłość, a co ogranicza, i co zmienia się w przepisach.

Na czym polega upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka to sądowa procedura oddłużenia osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Jej cel jest podwójny: wierzyciele dostają tyle, ile da się uzyskać z Twojego majątku i dochodów, a Ty po zakończeniu postępowania zostajesz uwolniony od pozostałych długów.

W praktyce sąd kończy sprawę na jeden z trzech sposobów:

• plan spłaty: przez określony czas spłacasz w ratach część długów, a resztę sąd umarza,
• umorzenie bez planu spłaty: gdy Twoja sytuacja (np. trwała choroba, brak możliwości pracy) wskazuje, że nie dałbyś rady niczego spłacać,
• warunkowe umorzenie: gdy niezdolność do spłaty może być przejściowa; przez kolejne lata wierzyciele mogą wnieść o ustalenie planu, jeśli Twoja sytuacja się poprawi.

Upadłość nie jest „sztuczką” ani ucieczką od odpowiedzialności. To instytucja przewidziana w ustawie Prawo upadłościowe, z której co roku korzystają dziesiątki tysięcy osób w Polsce.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencką może ogłosić osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej (wpis w CEIDG jest wykreślony, samo zawieszenie nie wystarcza) i jest niewypłacalna, czyli trwale nie spłaca wymagalnych długów. Co do zasady za niewypłacalną uznaje się osobę, która zalega ze spłatą dłużej niż 3 miesiące. Nie ma minimalnej kwoty długu i wystarczy jeden wierzyciel.

Od nowelizacji z 2020 roku sąd nie oddala wniosku tylko dlatego, że długi powstały z Twojej winy. Wina wpływa na długość planu spłaty. Szczegóły, przeszkody i długi, których upadłość nie umorzy, opisujemy w artykule Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencka krok po kroku

Krok 1. Przygotowanie wniosku

Wszystko zaczyna się od wniosku o ogłoszenie upadłości. Musi zawierać m.in. wykaz Twojego majątku z szacunkową wyceną, spis wierzycieli z kwotami i terminami zapłaty, informację o dochodach i kosztach utrzymania z ostatnich 6 miesięcy oraz opis okoliczności, które doprowadziły do niewypłacalności. To najważniejszy etap całej sprawy: braki formalne oznaczają wezwania sądu i stracone miesiące, a zatajenie majątku czy wierzyciela może zablokować oddłużenie.

Jak przygotować wniosek, opisujemy w poradniku Wniosek o upadłość konsumencką: jak napisać, wypełnić i złożyć, a listę załączników w artykule Jakie dokumenty są potrzebne do upadłości?

Krok 2. Złożenie wniosku w sądzie

Wniosek trafia do sądu rejonowego właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania (wydział gospodarczy do spraw upadłościowych). Najczęściej składa się go elektronicznie przez Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ). Opłata sądowa wynosi 30 zł: wnosi się ją osobno, a potwierdzenie wpłaty dołącza do wniosku jako załącznik. Do którego sądu złożyć wniosek, sprawdzisz w wykazie sądów upadłościowych.

Krok 3. Sąd rozpatruje wniosek

Sąd sprawdza, czy wniosek jest kompletny, czy jesteś niewypłacalny i czy nie ma przeszkód do ogłoszenia upadłości. Przepisy dają mu na to 2 miesiące, ale to termin instrukcyjny. W praktyce trwa to zwykle od 1 do 4 miesięcy. W większości spraw nie musisz stawiać się w sądzie osobiście. Więcej o terminach w artykule Ile trwa upadłość konsumencka?

Krok 4. Ogłoszenie upadłości

Jeśli sąd uwzględni wniosek, wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości i wyznacza sędziego-komisarza oraz syndyka. Postanowienie jest obwieszczane w KRZ, a wierzyciele mają 30 dni na zgłoszenie swoich wierzytelności.

Od tego dnia Twój majątek tworzy tzw. masę upadłości, którą zarządza syndyk. Postępowania egzekucyjne prowadzone przez komornika zostają z mocy prawa zawieszone, a potem umorzone. Uwaga: dzieje się to dopiero z dniem ogłoszenia upadłości, a nie w dniu złożenia wniosku. Więcej w artykule Upadłość konsumencka a komornik.

Krok 5. Praca syndyka

Syndyk przyjmuje zgłoszenia wierzycieli, sporządza listę wierzytelności i ustala, co wchodzi do masy upadłości. Jeśli masz majątek, na przykład mieszkanie, samochód czy oszczędności, syndyk go sprzedaje, a pieniądze dzieli między wierzycieli.

• Wynagrodzenie za pracę: do masy trafia tylko część, którą mógłby zająć komornik. Kwota wolna od zajęcia zostaje u Ciebie (szczegóły w artykule Ile komornik może zabrać w 2026?).
• Mieszkanie: jeśli syndyk sprzeda mieszkanie, w którym mieszkasz, z ceny wydziela się dla Ciebie kwotę odpowiadającą czynszowi najmu przez 12 do 24 miesięcy. Więcej w artykule Upadłość konsumencka a mieszkanie.
• Brak majątku: nie przeszkadza w upadłości. Etap syndyka jest wtedy krótszy, zwykle do około 6 miesięcy.

Na tym etapie musisz współpracować z syndykiem: wydać dokumenty, odpowiadać na pytania, informować o zmianach dochodów. Nie możesz samodzielnie sprzedawać ani darować składników majątku. O tym, kiedy kończy się ta część postępowania, piszemy w artykule Kiedy kończy się rola syndyka?

Krok 6. Plan spłaty albo umorzenie długów

Gdy lista wierzytelności jest zatwierdzona, a majątek (jeśli był) sprzedany, sąd decyduje, co dalej:

• plan spłaty do 36 miesięcy, jeśli zadłużenie powstało z przyczyn losowych, na przykład przez chorobę, utratę pracy, wypadek czy rozwód,
• plan spłaty od 36 do 84 miesięcy, jeśli sąd uzna, że do niewypłacalności doprowadziłeś albo ją istotnie pogłębiłeś umyślnie lub przez rażące niedbalstwo,
• umorzenie bez planu albo warunkowe umorzenie, jeśli trwale albo przejściowo nie jesteś w stanie niczego spłacać.

Wysokość raty sąd ustala z uwzględnieniem Twoich dochodów i niezbędnych kosztów utrzymania Ciebie i rodziny. Raz w roku, do końca kwietnia, składasz sprawozdanie z wykonania planu. Jak to zrobić, opisujemy w artykule Sprawozdanie z planu spłaty: termin i wzór.

Krok 7. Zakończenie i umorzenie pozostałych długów

Po wykonaniu planu spłaty sąd stwierdza jego wykonanie i umarza zobowiązania, których nie spłaciłeś. Od tego momentu wierzyciele nie mogą dochodzić tych długów. Wyjątkiem są długi nieumarzalne, przede wszystkim alimenty, grzywny i odszkodowania orzeczone w sprawie karnej oraz długi umyślnie pominięte we wniosku.

Co daje upadłość konsumencka, a co ogranicza?

Po zakończeniu upadłości warto sprawdzić swój raport BIK i upewnić się, że dawne zobowiązania mają właściwy status. O odbudowie zdolności kredytowej piszemy w artykule Czy po upadłości można wziąć kredyt?

Ile kosztuje i ile trwa upadłość konsumencka?

Opłata sądowa od wniosku to 30 zł. Wynagrodzenie syndyka ustala sąd i pokrywa się je z majątku osoby w upadłości; gdy majątku brak, koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa, a sąd może uwzględnić je w planie spłaty. Jeśli korzystasz z pomocy kancelarii, dochodzi honorarium: w Kancelarii FENIX od 3 000 zł, w ratach. Szczegóły w artykule Ile kosztuje upadłość konsumencka?

Najkrótsza upadłość, bez majątku i bez planu spłaty, trwa około roku. Z planem spłaty całość zajmuje zwykle około 4 lat, a z majątkiem do sprzedania dłużej. Rozpisaliśmy to w artykule Ile trwa upadłość konsumencka?

Zmiany w upadłości konsumenckiej w 2026 roku

W 2026 roku trwają prace nad nowelizacją Prawa upadłościowego (projekt UD260). Rada Ministrów przyjęła projekt 2 września 2026 roku, a dalsze prace toczą się w parlamencie. Najważniejsze planowane zmiany:

• automatyczne umorzenie długów po wykonaniu planu spłaty, bez osobnego postanowienia sądu stwierdzającego wykonanie planu,
• mniej nadzoru sądu nad planem: sąd nie będzie z urzędu kontrolował wykonania planu, a większą rolę dostaną wierzyciele, którzy będą mogli zgłosić sprzeciw,
• krótsza widoczność danych w KRZ, według zapowiedzi do 3 lat.

Do czasu uchwalenia i wejścia w życie nowych przepisów obowiązują obecne zasady opisane wyżej. Nie warto czekać ze złożeniem wniosku na nowelizację: obecne przepisy w pełni pozwalają na oddłużenie, a każdy miesiąc zwłoki to kolejne odsetki i egzekucje. Ten fragment aktualizujemy, gdy ustawa zostanie uchwalona.

Kiedy warto ogłosić upadłość konsumencką?

Upadłość ma sens, gdy długi trwale przerastają Twoje możliwości: spłacasz jedne pożyczki kolejnymi, raty pochłaniają większość dochodu, a komornik zajmuje pensję lub konto. Wcześniej warto sprawdzić, czy da się porozumieć z wierzycielami albo rozłożyć długi na raty. Jeśli to się nie udaje, upadłość jest często jedyną drogą, żeby wyjść z długów legalnie i na stałe. Więcej w artykule Czy warto ogłosić upadłość konsumencką?

Najczęstsze pytania

Powiązane artykuły w poradniku

• Wniosek o upadłość konsumencką: jak napisać, wypełnić i złożyć
• Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
• Ile kosztuje upadłość konsumencka?
• Ile trwa upadłość konsumencka?
• Jakie dokumenty są potrzebne do upadłości?
• Upadłość konsumencka w Warszawie i w Białymstoku